|
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
TP.HCM
 KHOA QUẢN TRỊ
|
CỘNG HOÀ XÃ
HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
|
HỘI THẢO “CÔNG CỤ PHÂN TÍCH ĐỊNH
LƯỢNG HIỆN ĐẠI TRONG NGHIÊN CỨU KINH TẾ VÀ TÀI CHÍNH”
(Tổng thuật
và đánh giá toàn cảnh)
Trong không khí làm việc khẩn trương của những ngày
cuối năm, sáng ngày 29 tháng
12 năm 2025, Khoa Quản trị – Trường Đại học Luật
TP.HCM đã tổ chức thành công hội thảo khoa học với chủ đề “Công cụ phân tích
định lượng hiện đại trong nghiên cứu kinh tế và tài chính”. Sự kiện diễn ra sôi
nổi, với sự tham gia
đông đủ của Ban Chủ nhiệm Khoa, đội ngũ giảng viên và các bạn sinh viên. Đặc biệt, Hội thảo đã vinh dự
đón tiếp các vị khách
mời gồm: NCS,ThS. Trương Thị Anh Đào,
Ban Kiểm toán Nội bộ và Giám sát Tài chính - Tập đoàn điện lực Việt Nam, kiêm
nhiệm Trưởng Ban kiểm soát CTy CP Tư vấn Xây dựng Điện 3; ThS.Văn Thị
Quý, giảng viên Viện Đào tạo Quốc tế, Trường ĐH Tài chính - Marketing; NCS,ThS. Vũ Thanh Tùng, Viện
Công nghệ tài chính ngân hàng, Trường ĐH Tài chính - Marketing; NCS,ThS. Huỳnh Thành Hưng, Giảng
viên Khoa Kinh tế - Quản trị, Trường ĐH Văn Hiến. Sự góp mặt
của các đại diện đến từ doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo khác đã mở ra không
gian trao đổi, giao lưu học thuật đa chiều, kết nối giữa lý thuyết nghiên cứu
và thực tiễn quản lý.
Điều hành Hội thảo là PGS.TS.Cao Minh Trí – Trưởng Khoa Quản trị, Trường ĐH Luật TP.HCM; PGS.TS.Trịnh Quốc Trung – Trưởng Phòng Đào tạo Sau đại học, Trường
ĐH Luật TP.HCM và NCS,ThS.Lê Hoàng Phong – Phó
Trưởng Khoa Quản trị, Phụ trách BM.Quản trị Tài chính – Kế toán, Trường ĐH Luật
TP.HCM.
Phát biểu khai mạc,
PGS.TS.Cao Minh Trí – Trưởng Khoa Quản trị nhấn mạnh sự chuyển dịch mạnh mẽ của
các phương pháp nghiên cứu trong kỷ nguyên số. Theo Phó Giáo sư, nếu như trước
đây các công cụ định lượng chỉ dừng lại ở thống kê mô tả hay hồi quy đơn giản, thì ngày nay, sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã thúc đẩy sự ra đời của các công cụ
hiện đại như học máy (machine learning), trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn
(big data). Trên tinh thần đó, hội thảo được tổ chức nhằm: (1) tạo diễn đàn
chia sẻ kinh nghiệm về các mô hình định lượng tiên tiến; (2) cập nhật xu hướng
nghiên cứu mới để nâng cao chất lượng giảng dạy và công bố quốc tế; và (3) kiến
tạo cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với ứng dụng thực tiễn.
PGS.TS.Cao Minh Trí – Trưởng Khoa Quản trị phát biểu
khai mạc hội thảo
Từ gần 20 bài viết có chất lượng cao gửi về, Ban tổ chức đã chọn lọc các tham luận tiêu
biểu để trình bày, tập trung vào hai nhóm chủ đề chính: (i)
Giới thiệu các Công cụ nghiên cứu
định lượng hiện đại và (ii)
Ứng dụng các Công cụ nghiên cứu
định lượng hiện đại.
Phiên 1: Giới thiệu các công cụ nghiên cứu định lượng hiện đại
Phiên làm việc đầu tiên
mở đầu với tham luận “Hồi quy tuyến tính thông thường (OLS) và hồi quy phân vị”
của TS.Hồ Hoàng Gia Bảo và nhóm
tác giả. Tác giả chỉ ra rằng trong khi OLS
chỉ cung cấp cái nhìn dựa trên giá trị trung bình và thường bỏ qua các tác động
ở các điểm cực trị, thì hồi quy phân vị cho phép quan sát sự thay đổi của hệ số
tác động trên từng phân vị khác nhau của biến phụ thuộc. Minh chứng từ các
nghiên cứu thực nghiệm được đưa ra cho thấy, ở những phân vị thấp và cao, chiều
hướng tác động của biến độc lập (như sự tập trung ngành) lên biến phụ thuộc
(như sự bất ổn về giá) có thể hoàn toàn trái ngược nhau – điều mà OLS không thể phát hiện.
TS.Hồ Hoàng Gia Bảo trình
bày tham luận “Hồi quy tuyến tính thông thường (OLS) và hồi quy phân vị”
Tiếp nối chương trình, NCS,ThS.Nguyễn Bá Hoàng đại
diện nhóm tác giả trình bày tham luận “Phương
pháp ước lượng CS-ARDL trong phân tích dữ liệu bảng”. Nhóm tác giả giới thiệu CS-ARDL là một phương pháp
"thế hệ thứ hai" trong phân tích dữ liệu bảng, có khả năng xử lý các
vấn đề về "phụ thuộc chéo" và "tính không đồng nhất" mà các mô hình truyền thống (OLS,
Fixed/Random Effects) không giải quyết được. Diễn giả cũng trình bày quy trình ước
lượng và một nghiên cứu tình huống về tác động của tiêu thụ năng lượng tái tạo
lên nhập khẩu năng lượng để làm rõ tính ưu việt của phương
pháp.
NCS,ThS.Nguyễn Bá Hoàng trình
bày tham luận “Phương pháp ước lượng
CS-ARDL trong phân tích dữ liệu bảng”.
Cuối phiên 1 là phần trình
bày của NCS,ThS.Trần Thị Bảo Trâm đại diện nhóm tác giả trình bày tham luận “Hồi quy phân vị trên phân
vị: Ứng dụng trong nghiên cứu kinh tế và tài chính”. Tác giả chia sẻ về mô hình "hồi quy phân vị trên phân vị", giúp giải
thích chi tiết mối quan hệ phi tuyến và tác động qua lại giữa các phân vị của
cả biến độc lập và biến phụ thuộc. Theo nhóm tác giả, phương pháp
này đặc biệt
hữu ích để phân tích các mối quan hệ phi tuyến, bất đối xứng, và rất phù hợp
với dữ liệu tài chính, kinh tế.
NCS,ThS.Trần Thị Bảo Trâm trình bày tham luận “Hồi quy phân vị trên phân vị: Ứng dụng
trong nghiên cứu kinh tế và tài chính”.
Phần thảo luận của
phiên 1 diễn ra sôi nổi với các trao đổi xoay quanh kinh nghiệm chia sẻ từ các
nhà nghiên cứu về các nội dung chuyên môn như: sự khác biệt giữa
OLS truyền thống & CS-ARDL; Tính ưu việt trong nghiên cứu của các
phương pháp tiên tiến so với các phương pháp truyền thống; Các lỗi thường gặp
và cách khắc phục khi chạy mô hình bằng các phương pháp mới... Đồng thời, các
nhà nghiên cứu cũng thảo luận về việc ứng dụng công cụ trong nghiên cứu để
giải quyết vấn đề nghiên cứu đặt ra một cách hiệu quả cũng như gia
tăng khả năng xuất bản; thảo luận chuyên sâu về việc ứng dụng công cụ
truyền thống hay công cụ hiện đại cho những lĩnh vực nghiên cứu chuyên
sâu trong kinh tế và tài chính.
Các diễn giả
và khách mời sôi nổi với các trao đổi xoay quanh
kinh nghiệm chia sẻ từ các nhà nghiên cứu về các nội dung chuyên môn
Phiên 2: Ứng
dụng các công cụ nghiên cứu định lượng hiện đại
Mở đầu phiên 2, qua tham luận “Truy nguyên số học và nền tảng định lượng trong nghiên
cứu khoa học xã hội”, TS.Lại Nam Tuấn cảnh báo về nguy cơ "ngụy biện
đồng nhất khái niệm" và việc áp dụng máy móc các phép toán lên dữ liệu xã
hội mà không hiểu rõ bản chất đo lường. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của
"truy nguyên dữ
liệu" (khả năng lần vết quy trình tạo dữ liệu) và đặt lại vấn đề về tính
hợp lệ của các thang đo phổ biến như Likert hay các chỉ số tổng hợp. Thông điệp
cốt lõi là các nhà nghiên cứu cần cẩn trọng để các con số không chỉ là ký hiệu
vô hồn mà phải thực sự phản ánh bản chất của hiện tượng kinh tế - xã hội.
TS.Lại Nam Tuấn trình bày tham luận “Truy nguyên số
học và nền tảng định lượng trong nghiên cứu khoa học xã hội”
Tiếp nối mạch nội dung về công nghệ dữ liệu, NCS,ThS.Nguyễn Thị Hồng
Nhung trình bày về “Text mining (Khai phá văn bản) trong nghiên cứu kinh tế -
tài chính”. Trong bối cảnh bùng nổ dữ liệu phi cấu trúc (tin tức, báo cáo thường niên, mạng xã hội), Text mining nổi lên
như một cầu nối biến văn bản thành thông tin định lượng có ý nghĩa thống kê.
Bài tham luận giới thiệu quy trình 5 bước từ thu thập, tiền xử lý (tách từ,
loại bỏ từ dừng), vector hóa dữ liệu đến áp dụng mô hình học máy để phân loại
cảm xúc hoặc chủ đề. Tác giả cũng thẳng thắn chỉ ra thách thức lớn nhất tại
Việt Nam là sự phong phú và phức tạp của ngôn ngữ tiếng Việt (từ đồng âm, từ
lóng), đòi hỏi quá trình chuẩn hóa dữ liệu kỹ lưỡng. Các đề xuất được đưa ra
bao gồm việc xây dựng lộ trình chuyển đổi số tại các định chế tài chính và tích
hợp các học phần xử lý ngôn ngữ tự nhiên vào chương trình đào tạo liên ngành.
NCS,ThS.Nguyễn Thị Hồng Nhung trình bày tham luận
“Text mining (Khai phá văn bản) trong nghiên cứu kinh tế - tài chính”
Tiếp tục phần trình bày
là bài tham luận mang tính ứng dụng cao
của TS.Đoàn Việt Hùng về “Ứng dụng công cụ Solver trong xây dựng danh mục đầu
tư tối ưu trên thị trường chứng khoán Việt Nam”. Dựa trên lý thuyết Markowitz,
nhóm tác giả sử dụng thuật toán GRG trong Solver để giải quyết bài toán
"bộ ba bất khả thi": tối đa hóa lợi nhuận kỳ vọng hoặc tối thiểu hóa
rủi ro, tuân thủ các ràng buộc về tỷ trọng và không bán khống. Kết quả thực
nghiệm cho thấy danh mục tối ưu giúp đạt tỷ suất sinh lời kỳ vọng 15,5%/năm với
độ lệch chuẩn thấp hơn so với đầu tư riêng lẻ. Tuy nhiên, các ý kiến thảo luận
cũng gợi mở cần xem xét thêm yếu tố vĩ mô và độ trễ của dữ liệu giá để tăng
tính chính xác của mô hình dự báo.
TS.Đoàn Việt Hùng trình bày tham luận “Ứng dụng công
cụ Solver trong xây dựng danh mục đầu tư tối ưu trên thị trường chứng khoán
Việt Nam”.
Phần thảo luận của phiên 2 cũng diễn ra sôi nổi với các trao đổi xoay
quanh tính ứng dụng các công cụ định lượng vào thực tiễn. Đặc biệt, NCS,ThS.Trương
Thị Anh Đào đến từ Tập đoàn điện lực Việt Nam chia sẻ về sự quan tâm đặc biệt
đến phương pháp Text mining. Theo chia sẻ từ khách mời, hiện nay, việc phân
tích dữ liệu phục vụ cho quản trị là công tác mà doanh nghiệp nào cũng quan
tâm. Một trong các công đoạn để có thông tin chất lượng phục vụ ra quyết định
là việc tổng hợp và phân tích thông tin đa dạng từ nhiều nguồn, nhiều dạng dữ
liệu. Do đó, chuyên gia mong muốn có sự hợp tác và nghiên cứu sâu hơn nữa về
text-mining để có thể ứng dụng trong thực tiễn.
NCS,ThS.Trương Thị Anh Đào đến từ Tập đoàn điện lực
Việt Nam chia sẻ về sự quan tâm đặc biệt đến phương pháp Text mining
Qua các tham luận được chọn đăng trong kỷ yếu hội thảo cũng như phần
trình bày và trao đổi của các diễn giả, các nhà nghiên cứu, NCS,ThS.Lê Hoàng
Phong nhấn mạnh niềm tự hào rằng, giảng viên tại Khoa Quản trị không chỉ mạnh
về nghiên cứu mang tính học thuật mà còn tích lũy nhiều kinh nghiệm nghiên cứu
có tính ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực của mình. Đây là thế mạnh vượt trội,
mang lại lợi ích thiết thực cho sinh viên trong quá trình học tập tại Khoa Quản
trị, Trường Đại học Luật TP.HCM.
NCS,ThS.Lê
Hoàng Phong phát biểu tổng kết hội thảo
Tổng kết và
Đánh giá
Hội thảo kết thúc bằng việc công bố bài nghiên cứu
xuất sắc nhất Hội thảo và công bố danh mục các bài viết được Ban chuyên môn
giới thiệu tham gia viết sách chuyên khảo và giới thiệu gửi vào ấn phẩm Khoa
học xã hội và kinh tế - một trong các ấn phẩm thuộc tạp chí Khoa học Pháp lý
Việt Nam. Theo đó, bài nghiên cứu xuất sắc nhất thuộc về nhóm tác giả NCS,ThS.Trần
Thị Bảo Trâm, TS.Hồ Hoàng Gia Bảo, NCS,ThS.Nguyễn Bá Hoàng và NCS,ThS.Vũ Thanh
An với tham luận “Hồi quy phân vị trên phân vị: ứng dụng trong nghiên cứu kinh
tế và tài chính”. Các bài viết được giới thiệu sẽ tiếp tục được nâng cấp, hoàn
thiện để đáp ứng yêu cầu cả về chất lượng và hình thức để đăng trong sách
chuyên khảo và tạp chí.
PGS.TS.Cao Minh Trí trao giải bài nghiên cứu xuất sắc
nhất Hội thảo cho nhóm tác giả
Hội thảo đã diễn ra thành công với sự tương tác sôi
nổi giữa các diễn giả và người tham dự. Các phiên thảo luận không chỉ dừng lại
ở việc giới thiệu công cụ kỹ thuật (như kiểm định nghiệm đơn vị trong mô hình
CS-ARDL, thuật toán Solver...) mà còn đi sâu vào bản chất dữ liệu và triết lý
nghiên cứu. Tựu trung lại, hội thảo đã khẳng định tầm quan trọng của việc cập
nhật công cụ phân tích định lượng hiện đại như một yêu cầu tất yếu để nâng cao
năng lực nghiên cứu và công bố quốc tế. Các hướng nghiên cứu được gợi mở từ hội
thảo – như kết hợp học máy với tài chính, phát triển các mô hình hồi quy phi
tuyến và chuẩn hóa dữ liệu tiếng Việt – sẽ là tiền đề quan trọng cho các hoạt
động khoa học tiếp theo của Khoa Quản trị và Trường Đại học Luật TP.HCM.
Các diễn giả và khách mời chụp ảnh lưu niệm
Nội dung: Ban tổ chức hội thảo
Hình ảnh: Đoàn Khoa Quản trị